<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>Menopauza - Dieta po 40</title>
	<atom:link href="https://dietapo40.pl/po-40ce/menopauza/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://dietapo40.pl/po-40ce/menopauza/</link>
	<description>Odchudzanie, menopauza i zdrowie po 40</description>
	<lastBuildDate>Fri, 25 Oct 2024 07:19:58 +0000</lastBuildDate>
	<language>pl-PL</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	

<image>
	<url>https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2021/01/cropped-logo__bez_tla-Copy-32x32.png</url>
	<title>Menopauza - Dieta po 40</title>
	<link>https://dietapo40.pl/po-40ce/menopauza/</link>
	<width>32</width>
	<height>32</height>
</image> 
	<item>
		<title>Uderzenia gorąca to o wiele więcej niż utrudniający życie objaw menopauzy.  Część 1 – serce i układ krążenia</title>
		<link>https://dietapo40.pl/uderzenia-goraca-to-o-wiele-wiecej-niz-utrudniajacy-zycie-objaw-menopauzy-czesc-1-serce-i-uklad-krazenia/</link>
					<comments>https://dietapo40.pl/uderzenia-goraca-to-o-wiele-wiecej-niz-utrudniajacy-zycie-objaw-menopauzy-czesc-1-serce-i-uklad-krazenia/#comments</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Anna]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 25 Oct 2024 04:46:06 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Menopauza]]></category>
		<category><![CDATA[Styl życia]]></category>
		<category><![CDATA[menopauza]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://dietapo40.pl/?p=11115</guid>

					<description><![CDATA[<p>Uderzenia gorąca i nocne poty, czyli inaczej objawy wazomotoryczne lub naczynioruchowe to najczęstsze i najbardziej znane symptomy transformacji menopauzalnej (będę w tekście używać obydwu tych nazw naprzemiennie). Około 60 do 80% kobiet doświadczy uderzeń gorąca o różnym nasileniu podczas swojej transformacji menopauzalnej. Potrafią utrzymywać się nawet 7 do 9 lat. Zazwyczaj uderzenia gorąca i nocne [&#8230;]</p>
<p>Artykuł <a href="https://dietapo40.pl/uderzenia-goraca-to-o-wiele-wiecej-niz-utrudniajacy-zycie-objaw-menopauzy-czesc-1-serce-i-uklad-krazenia/">Uderzenia gorąca to o wiele więcej niż utrudniający życie objaw menopauzy.  Część 1 – serce i układ krążenia</a> pochodzi z serwisu <a href="https://dietapo40.pl">Dieta po 40</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Uderzenia gorąca i nocne poty, czyli inaczej objawy wazomotoryczne lub naczynioruchowe to najczęstsze i najbardziej znane symptomy transformacji menopauzalnej (będę w tekście używać obydwu tych nazw naprzemiennie).</p>



<p class="wp-block-paragraph">Około 60 do 80% kobiet doświadczy uderzeń gorąca o różnym nasileniu podczas swojej transformacji menopauzalnej. Potrafią utrzymywać się nawet 7 do 9 lat.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Zazwyczaj uderzenia gorąca i nocne poty traktuje się jako objawy, które po prostu niekorzystnie wpływają na codzienne funkcjonowanie, obniżają jakość życia i trudno się z tym nie zgodzić.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Warto jednak wiedzieć, że uderzenia gorąca i nocne poty mają dużo poważniejszy, długofalowy wpływ na zdrowie dojrzałych kobiet, niż tylko dokuczliwość w dziennym i nocnym funkcjonowaniu.</p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph">Dziś mamy do dyspozycji wiele dobrej jakości badań, które nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że <strong>kobiety doświadczające intensywnych objawów wazomotorycznych są bardziej narażone na choroby układu krążenia.</strong></p>
</blockquote>



<p class="wp-block-paragraph">Choroby układu krążenia to min.: nadciśnienie tętnicze, choroba niedokrwienna serca, zawał, udar, wylew, zakrzepica żylna, niewydolność serca, zaburzenia rytmu serca, miażdżyca naczyń krwionośnych itd.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Szczególnie istotne znaczenie dla ryzyka rozwoju chorób kardiologicznych ma nasilenie (intensywność) uderzeń gorąca i nocnych potów.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Uważa się, że estrogen ma działanie ochronne na serce na wielu płaszczyznach: wspiera utrzymanie zdrowego profilu lipidowego, działa przeciwzapalnie (stany zapalne przyczyniają się do uszkodzenia naczyń krwionośnych), bierze udział w procesie krzepnięcia krwi, dzięki niemu nasze naczynia krwionośnie są bardziej elastyczne. Kiedy wraz z menopauzą jego poziom stale się obniża, tracimy tzw. ochronę estrogenową układu krążenia.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Lekarze powinni mieć świadomość, że objawy naczynioruchowe mogą stanowić nowy, specyficzny dla kobiet czynnik ryzyka chorób układu krążenia.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Kobiety w wieku średnim i starsze, u których występują częste lub długo utrzymujące się objawy naczynioruchowe, wymagają szczególnej uwagi w zakresie zmniejszania ryzyka chorób układu krążenia i zapobiegania im.</strong></p>



<ul class="wp-block-list">
<li>Wczesna i przedwczesna menopauza oraz intensywne i częste uderzenia gorąca, które wystąpiły po menopauzie, uważa się za dodatkowy, istotny czynnik ryzyka chorób układu krążenia.</li>



<li>U kobiet z objawami naczynioruchowymi trwającymi minimum 6 dni na okres 2 tygodni, ryzyko wystąpienia zdarzeń sercowo-naczyniowych było ponad dwukrotnie wyższe, w porównaniu z kobietami bez uderzeń gorąca i nocnych potów.</li>



<li>Kobiety, które doświadczyły uderzeń gorąca o średnim i intensywnym nasileniu w wieku poniżej 60 lat są obarczone większym ryzykiem incydentów sercowo-naczyniowych niż kobiety w tym samym wieku bez takich objawów.</li>
</ul>



<h2 class="wp-block-heading">Jaki mechanizm sprawia, że <strong>uderzenia gorąca zwiększają ryzyko chorób serca?</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Takich zależności jest kilka, nauka nie zna jeszcze całego cyklu powiązań. Ale z przeglądu badań można wywnioskować, że znaczenie ma kilka mechanizmów.</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>U kobiet, które doświadczają intensywnych objawów naczynioruchowych jednocześnie częściej obserwuje się zbiór lub pojedyncze czynniki ryzyka chorób serca: nadciśnienie, gorszy profil lipidowy, insulinoooporność, cukrzycę.</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Te nieprawidłowości w połączeniu z objawami wazomotorycznymi to wyjątkowo niekorzystny koktajl dla kobiecego układu krążenia i serca.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Naukowcy zauważają jednak iż nawet przy braku wyżej wymienionych czynników ryzyka, sam fakt intensywnych uderzeń gorąca stanowi samodzielny czynnik ryzyka.</p>



<ul class="wp-block-list">
<li><strong>Objawy wazomotoryczne niekorzystnie wpływają na funkcję śródbłonka naczyń krwionośnych (na zdjęciu poniżej).</strong> Uderzenia gorąca i nocne poty oddziaływują na śródbłonek, co mówiąc kolokwialnie, nadweręża jego stan, szczególnie jeśli towarzyszy temu duża intensywność na przestrzeni czasu np. uderzenia gorąca, które trwają kilka lat. Można to do pewnego stopnia porównać do wysokiego ciśnienia krwi, które „napiera” na śródbłonek, z czasem doprowadzając do jego osłabienia.</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Uszkodzony śródbłonek nie zapewnia prawidłowego skurczu naczyń i sprzyja zaburzeniom przepływu krwi. Naruszenie struktury śródbłonka prowadzi do jego większej przepuszczalności.&nbsp;</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2024/10/1.jpg"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="1024" src="https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2024/10/1-1024x1024.jpg" alt="" class="wp-image-11116" srcset="https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2024/10/1-1024x1024.jpg 1024w, https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2024/10/1-980x980.jpg 980w, https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2024/10/1-480x480.jpg 480w" sizes="(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) and (max-width: 980px) 980px, (min-width: 981px) 1024px, 100vw" /></a></figure>



<p class="wp-block-paragraph">Zdrowy śródbłonek hamuje przenikanie min. lipoproteiny (cholesterolu) LDL do ściany tętnicy. Lipoproteiny LDL po przeniknięciu pod śródbłonek powodują odkładanie się pod nim cholesterolu. Im wyższy jest poziom LDL w krwi, tym większe jest ryzyko miażdżycy. Miażdżyca polega na odkładaniu się w wewnętrznych warstwach naczyń tętniczych blaszek miażdżycowych co prowadzi do zmniejszenia światła naczynia a to znacznie utrudnia przepływ krwi. Miażdżyca jest odpowiedzialna za udary mózgu, zawały mięśnia sercowego i niedokrwienne uszkodzenia innych organów.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Czynniki uszkadzające śródbłonek to najczęściej składniki dymu tytoniowego i nadciśnienie tętnicze wywierające szkodliwy mechaniczny wpływ na śródbłonek. Teraz wiemy już, że intensywne i trwające przez długi czas objawy naczynioruchowe również mogą osłabić funkcję śródbłonka.</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>W innych badaniach sprawdzano <strong>związek objawów wazomotorycznych z nasileniem odkładania się blaszki miażdżycowej i w rezultacie zwapnieniem tętnic</strong>. Główną przyczyną odkładania się w naczyniach krwionośnych złogów miażdżycowych jest wysoki poziom cholesterolu LDL. Z biegiem czasu te złogi ulegają stopniowemu zwapnieniu, co określane jest mianem miażdżycowego stwardnienia tętnic.</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">W badaniach na kobietach menopauzalnych, wśród uczestniczek, które doświadczały częstych i intensywnych uderzeń gorąca zaobserwowano zwiększone miażdżycowe zwapnienie tętnic w porównaniu z kobietami, które przeszły menopauzę bez objawów naczynioruchowych.&nbsp;</p>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Podsumowanie</strong></h2>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph">Kobiety, które doświadczają uderzeń gorąca i nocnych potów powinny je LECZYĆ po to, aby zniwelować dodatkowy czynnik ryzyka chorób kardiologicznych. Forma leczenia nie ma znaczenia. Możesz skorzystać z HTM (hormonalnej terapii menopauzalnej) lub leków czy preparatów roślinnych. Ważny jest efekt, czyli eliminacja lub znaczne zmniejszenie częstotliwości a przede wszystkim intensywności tych objawów.</p>
</blockquote>



<p class="wp-block-paragraph">Kobiety doświadczające obecnie lub w przeszłości uderzeń gorąca powinny pozostawać pod szczególną opieką kardiologiczną. Wiem, że niewielu lekarzy w tym kardiologów, jest świadomych tego, że objawy naczynioruchowe zwiększają ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych. To nowa wiedza, badania wskazujące na powiązanie objawów naczynioruchowych z ryzykiem chorób układu krążenia istnieją dopiero od kilku lat. Dodatkowo choroby serca od zawsze były uważane za domenę mężczyzn i menopauzalnej kobiecie z objawami wazomotorycznymi trudno się przebić przez to przekonanie.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Ale wiele, w zasadzie najwięcej, możesz zrobić we własnym zakresie. Pilnuj prawidłowego ciśnienia krwi, dbaj o zdrowy profil lipidowy, wylecz insulinooporność, lecz cukrzycę i zajmij się leczeniem uderzeń gorąca zamiast dzielnie z nimi żyć. Dietą i stylem życia wspieraj zdrowie układu krążenia i serca.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Choroby układu krążenia to jest podstawowa przyczyna śmierci dojrzałych kobiet.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Większość kobiet doświadcza problemów i chorób układu sercowo &#8211; naczyniowego w siódmej dekadzie życia ale ich rozwój zaczyna się dużo wcześniej, w czwartej i piątek dekadzie naszego życia. Dlatego czas na profilaktykę, na działanie jest teraz.</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Dbajmy o siebie aby długo cieszyć życiem, w zdrowiu.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>O tym jak dbać o zdrowy układ krążenia po 40ce, w czasie transformacji menopauzalnej piszę obszernie w swojej książce „Menopauza. Instrukcja obsługi”, możesz ją kupić <a href="https://sklep.zwierciadlo.pl/produkt/ksiazki/zdrowie-i-uroda/menopauza-instrukcja-obslugi">TUTAJ</a>.</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>



<p class="wp-block-paragraph">Badania: <a href="http://Hej,  Cieszę się, że interesuje cię ten temat. To ważne aby znać mechanizmy, które stoją za tym jak transformacja menopauzalna wpływa na zdrowie kobiety. Mam nadzieję, że uznasz wpis za przydatny. Daj mi znać po lekturze, zostaw komentarz na Ig lub Fb.  Serdecznie pozdrawiam, Anna Kopańczyk">1</a>, <a href="https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/13697137.2017.1315089">2</a>, <a href="https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2451965023000157">3</a>, <a href="https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0157417">4</a>, <a href="https://journals.physiology.org/doi/full/10.1152/ajpheart.00477.2022">5</a>, <a href="https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S037851222300035X">6</a>, <a href="https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2451965023000157">7</a></p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>



<figure class="wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex">
<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://www.empik.com/menopauza-instrukcja-obslugi-anna-kopanczyk,p1520172008,ksiazka-p#ProductDescription"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="1024" data-id="10904" src="https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2024/09/na-bloga-1024x1024.jpg" alt="" class="wp-image-10904" srcset="https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2024/09/na-bloga-1024x1024.jpg 1024w, https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2024/09/na-bloga-980x980.jpg 980w, https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2024/09/na-bloga-480x480.jpg 480w" sizes="(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) and (max-width: 980px) 980px, (min-width: 981px) 1024px, 100vw" /></a></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://www.empik.com/menopauza-instrukcja-obslugi-anna-kopanczyk,p1520172008,ksiazka-p#ProductDescription"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="1024" data-id="10809" src="https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2024/09/menopauza-anna-kopanczyk-1024x1024.jpg" alt="" class="wp-image-10809" srcset="https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2024/09/menopauza-anna-kopanczyk-1024x1024.jpg 1024w, https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2024/09/menopauza-anna-kopanczyk-980x980.jpg 980w, https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2024/09/menopauza-anna-kopanczyk-480x480.jpg 480w" sizes="(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) and (max-width: 980px) 980px, (min-width: 981px) 1024px, 100vw" /></a></figure>
</figure>
  <div class="related-post grid">
        <div class="headline">Mogą zainteresować Cię również...</div>
    <div class="post-list ">

            <div class="item">
            <div class="thumb post_thumb">
    <a  title="Objawy perimenopauzy &#8211; powszechne i mniej znane symptomy menopauzy" href="https://dietapo40.pl/menopauza-objawy-powszechne-i-mniej-znane-symptomy-menopauzy/?related_post_from=8784">

      <img loading="lazy" decoding="async" width="768" height="768" src="https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2022/09/objawy-menopauzy-768x768.png" class="attachment-medium_large size-medium_large wp-post-image" alt="kobieta dojrzała" />

    </a>
  </div>

  <a class="title post_title"  title="Objawy perimenopauzy &#8211; powszechne i mniej znane symptomy menopauzy" href="https://dietapo40.pl/menopauza-objawy-powszechne-i-mniej-znane-symptomy-menopauzy/?related_post_from=8784">
        Objawy perimenopauzy &#8211; powszechne i mniej znane symptomy menopauzy  </a>

        </div>
              <div class="item">
            <div class="thumb post_thumb">
    <a  title="Czy menopauza powoduje demencję u kobiet i czy dzięki HTM można jej uniknąć?" href="https://dietapo40.pl/czy-menopauza-powoduje-demencje-u-kobiet-i-czy-dzieki-htm-mozna-jej-uniknac/?related_post_from=10902">

      <img loading="lazy" decoding="async" width="768" height="768" src="https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2024/09/Demencja-tytul-768x768.jpg" class="attachment-medium_large size-medium_large wp-post-image" alt="menopauza i demencja" />

    </a>
  </div>

  <a class="title post_title"  title="Czy menopauza powoduje demencję u kobiet i czy dzięki HTM można jej uniknąć?" href="https://dietapo40.pl/czy-menopauza-powoduje-demencje-u-kobiet-i-czy-dzieki-htm-mozna-jej-uniknac/?related_post_from=10902">
        Czy menopauza powoduje demencję u kobiet i czy dzięki HTM można jej uniknąć?  </a>

        </div>
              <div class="item">
            <div class="thumb post_thumb">
    <a  title="Duży brzuch w menopauzie – przyczyny i zapobieganie" href="https://dietapo40.pl/duzy-brzuch-w-menopauzie-przyczyny-i-zapobieganie/?related_post_from=8975">

      <img loading="lazy" decoding="async" width="768" height="768" src="https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2022/12/Meno-belly-768x768.jpg" class="attachment-medium_large size-medium_large wp-post-image" alt="brzuch menopauzalny dieta po40" />

    </a>
  </div>

  <a class="title post_title"  title="Duży brzuch w menopauzie – przyczyny i zapobieganie" href="https://dietapo40.pl/duzy-brzuch-w-menopauzie-przyczyny-i-zapobieganie/?related_post_from=8975">
        Duży brzuch w menopauzie – przyczyny i zapobieganie  </a>

        </div>
      
  </div>

  <script>
      </script>
  <style>
    .related-post {}

    .related-post .post-list {
      text-align: left;
          }

    .related-post .post-list .item {
      margin: 10px;
      padding: 0px;
          }

    .related-post .headline {
      font-size: 18px !important;
      color: #999999 !important;
          }

    .related-post .post-list .item .post_thumb {
      max-height: 220px;
      margin: 10px 0px;
      padding: 0px;
      display: block;
          }

    .related-post .post-list .item .post_title {
      font-size: 16px;
      color: #3f3f3f;
      margin: 10px 0px;
      padding: 0px;
      display: block;
      text-decoration: none;
          }

    .related-post .post-list .item .post_excerpt {
      font-size: 13px;
      color: #3f3f3f;
      margin: 10px 0px;
      padding: 0px;
      display: block;
      text-decoration: none;
          }

    @media only screen and (min-width: 1024px) {
      .related-post .post-list .item {
        width: 30%;
      }
    }

    @media only screen and (min-width: 768px) and (max-width: 1023px) {
      .related-post .post-list .item {
        width: 90%;
      }
    }

    @media only screen and (min-width: 0px) and (max-width: 767px) {
      .related-post .post-list .item {
        width: 90%;
      }
    }

      </style>
    </div>
<p>Artykuł <a href="https://dietapo40.pl/uderzenia-goraca-to-o-wiele-wiecej-niz-utrudniajacy-zycie-objaw-menopauzy-czesc-1-serce-i-uklad-krazenia/">Uderzenia gorąca to o wiele więcej niż utrudniający życie objaw menopauzy.  Część 1 – serce i układ krążenia</a> pochodzi z serwisu <a href="https://dietapo40.pl">Dieta po 40</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://dietapo40.pl/uderzenia-goraca-to-o-wiele-wiecej-niz-utrudniajacy-zycie-objaw-menopauzy-czesc-1-serce-i-uklad-krazenia/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>4</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Czy menopauza powoduje demencję u kobiet i czy dzięki HTM można jej uniknąć?</title>
		<link>https://dietapo40.pl/czy-menopauza-powoduje-demencje-u-kobiet-i-czy-dzieki-htm-mozna-jej-uniknac/</link>
					<comments>https://dietapo40.pl/czy-menopauza-powoduje-demencje-u-kobiet-i-czy-dzieki-htm-mozna-jej-uniknac/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Anna]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 20 Sep 2024 06:16:58 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Menopauza]]></category>
		<category><![CDATA[po 40ce]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://dietapo40.pl/?p=10902</guid>

					<description><![CDATA[<p>Menopauza wiąże się ze znacznym spadkiem hormonów płciowych w tym estrogenu. Transformacja menopauzalna zaczyna się na dobre po 40ce niezależnie od tego, czy nadal menstruujesz regularnie czy nie, ponieważ zaburzenia miesiączkowania choć typowe dla perimenopauzy, to jednak nie jedyne i nie niezbędne do jej stwierdzenia. Perimenopauza to czas poprzedzający pojawienie się menopauzy. W tym okresie [&#8230;]</p>
<p>Artykuł <a href="https://dietapo40.pl/czy-menopauza-powoduje-demencje-u-kobiet-i-czy-dzieki-htm-mozna-jej-uniknac/">Czy menopauza powoduje demencję u kobiet i czy dzięki HTM można jej uniknąć?</a> pochodzi z serwisu <a href="https://dietapo40.pl">Dieta po 40</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Menopauza wiąże się ze znacznym spadkiem hormonów płciowych w tym estrogenu. Transformacja menopauzalna zaczyna się na dobre po 40ce niezależnie od tego, czy nadal menstruujesz regularnie czy nie, ponieważ zaburzenia miesiączkowania choć typowe dla perimenopauzy, to jednak nie jedyne i nie niezbędne do jej stwierdzenia.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Perimenopauza</strong> to czas poprzedzający pojawienie się menopauzy. W tym okresie u większości kobiet występuje natężenie uciążliwych objawów menopauzalnych. Perimenopauza może trwać od kliku miesięcy do kilku lat, trudno to przewidzieć. Ostatnia miesiączka, po której przez 12 kolejnych miesięcy nie pojawiło się już krwawienia oznacza <strong>menopauzę</strong>.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Jednym z często występujących objawów perimenopauzy jest <strong>mgła mózgowa</strong>. Mówi się nawet o tzw. menopauzalnej mgle mózgowej. Można powiedzieć, że mgła mózgowa to zbiór objawów, które sprawiają, że masz wrażenie, iż twój mózg nie pracuje na pełnych obrotach, wyraźnie odczuwasz, że jest twoja głowa nie pracuje tak jak kiedyś.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Menopauzalna mgła mózgowa to fakt a nie twój wymysł i „przesadza pani”. Ale pamiętaj, że mgła mózgowa to nie demencja. Mgła mózgowa to również nie to samo, co prawdziwa utrata funkcji poznawczych. Jeśli doświadczasz nieprzespanych nocy, uderzeń gorąca, palpitacji serca, nastrojów depresyjnych, to zrozumiałe, że w teście na pamięć czy koncentrację nie wypadniesz śpiewająco.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Jeśli w perimenopauzie stałaś się zapominalska, trudno ci się skoncentrować, wysłowić i po prostu czujesz, że twój umysł stracił szybkość reakcji i ostrość myślenia musisz wiedzieć trzy rzeczy:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>To powszechne w czasie transformacji menopauzalnej. Nie jesteś sama, nie wymyślasz sobie tego, ten objaw nie oznacza, że nie dajesz rady lub, że powinnaś się starać bardziej.</li>



<li>To mija po menopauzie. Odzyskasz ostrość i klarowność myślenia, bez obaw.</li>



<li>To nie oznacza, że masz demencję albo, że zmierzasz prostą drogą w tym kierunku.</li>
</ul>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Czy menopauzalny niedostatek estrogenu powoduje demencję i chorobę Alzheimera kobiet?</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Bardzo łatwo wpaść w pułapkę niżej przedstawionego schematu myślenia.</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2024/09/Estrogen-menopauza-schemat.jpg"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="1024" src="https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2024/09/Estrogen-menopauza-schemat-1024x1024.jpg" alt="" class="wp-image-10903" srcset="https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2024/09/Estrogen-menopauza-schemat-1024x1024.jpg 1024w, https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2024/09/Estrogen-menopauza-schemat-980x980.jpg 980w, https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2024/09/Estrogen-menopauza-schemat-480x480.jpg 480w" sizes="(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) and (max-width: 980px) 980px, (min-width: 981px) 1024px, 100vw" /></a></figure>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Co jest zgubnego w takim sposobie myślenia?</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Kobiece zdrowie to dużo, dużo więcej niż hormony i menopauza. Dlatego trzeba rozszerzyć perspektywę i zastanowić się, <strong>co jeszcze oprócz niedoboru estrogenu, może sprawiać, że kobiety są dużo bardziej niż mężczyźni narażone na rozwój choroby Alzheimera u kobiet.</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Depresja</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Depresja jest bardziej powszechna wśród kobiet. Ryzyko demencji u osób cierpiących na depresję jest ponad dwukrotnie większe.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Odporność</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Mężczyźni i kobiety różnią się od siebie odmienną odpowiedzią immunologiczną (genetyka, hormony, czynniki rozwojowe), która ma wpływ min. na funkcjonowanie mózgu, reakcję na stres i może predysponować zarówno do rozwoju depresji jak i demencji.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Nadciśnienie</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Badania wykazały, że osoby, u których w średnim wieku (40-64 lat) występowało wysokie ciśnienie krwi, były bardziej narażone na rozwój demencji w późniejszym życiu. Nadciśnienie powoduje zmniejszony dopływ krwi do mózgu, co pozbawia komórki mózgowe tlenu i składników odżywczych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania. Upośledzony przepływ krwi w mózgu jest jednym z objawów charakterystycznych dla choroby Alzheimera.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Nadciśnienie tętnicze (&gt;140/90 mmHg) rozwija się u około 30 do 50% kobiet przed 60. rokiem życia i jego wyraźny wzrost obserwuje się w czasie transformacji menopauzalnej. Co sprzyja tej tendencji? Z pewnością zmiany hormonalne ale też wzrost masy ciała, wzrost zawartości tkanki tłuszczowej, niska aktywność fizyczna w kobiecej dojrzałości.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Dyslipidemia</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Dyslipidemia to stan, w którym poziom lipidów (tj.&nbsp;tłuszczów) we krwi jest zaburzony. Zwykle w badaniach widać wtedy zbyt wysoki poziom trójglicerydów oraz cholesterolu LDL (parametry mogą być również zbyt niskie, ale to się obserwuje zdecydowanie rzadziej).</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dyslipidemia zwiększa ryzyko demencji i choroby Alzheimera. Kobiety w średnim wieku są w większym stopniu niż mężczyźni narażone na jej rozwój. W menopauzie gdy zmniejsza się stężenie estrogenu obserwuje się pogorszenie parametrów profilu lipidowego. Ale tak jak w przypadku nadciśnienia, pozostałe wyżej wymienione czynniki czynniki w równym stopniu przyczyniają się do nieprawidłowej gospodarki lipidowej. &nbsp;</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Insulinooporność i cukrzyca typu 2</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Badania wskazują, że insulinooporność i cukrzyca typu 2 to istotne czynniki rozwoju choroby Alzheimera. Estrogen uwrażliwia tkanki na insulinę, jego spadek podczas menopauzy sprawia, że stajemy się mniej insulino wrażliwe. Rozwojowi insulinooporności wśród kobiet w okresie około menopauzalnym sprzyja również gromadzenie się tkanki tłuszczowej trzewnej (oplata nasze narządy wewnętrzne). Czy HTM (hormonalna terapia menopauzalna) zmniejsza ryzyko insulinooporności? Tak. Ale HTM nie chroni przed insulinoopornością, jeśli nie dbamy jednocześnie zdrowy styl życia. HTM nie jest niezbędna, aby uniknąć insulinooporności.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Zaburzenia snu</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Szacuje się, że długotrwałe zaburzenia snu wśród kobiet w średnim wieku mogą zwiększać ryzyko demencji nawet o 30%.</p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph">Nasz mózg w ciągu dnia kumuluje toksyczne białka sprzyjające alzheimerowi. Sen pełni rolę oczyszczającą dla tych złogów białkowych. U osób niedosypiających notuje się ok. 5% zwiększenie szkodliwych złogów białkowych po każdej nieprzespanej nocy.</p>
</blockquote>



<p class="wp-block-paragraph">Zaburzenia snu to niemal flagowy produkt transformacji menopauzalnej. Cierpi na nie ok. 60% dojrzałych kobiet. Zwykle przyczyną są uderzenia gorąca i nocne poty, które występują w nocy utrudniając sen. W takim wypadku HTM jest najskuteczniejszym sposobem na zniwelowanie uciążliwych objawów oraz lepszy sen. Niestety kiepski sen dojrzałych kobiet ma też inne przyczyny (stres, problemy urogenitalne) i jak donoszą badania, dawka estrogenu nie przynosi już tak spektakularnych rezultatów.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Jak należy to rozumieć ten zestaw czynników odpowiadających za wzrost ryzyka rozwoju demencji i choroby Alzheimera?</strong></p>



<ul class="wp-block-list">
<li>Faktem jest, że niski poziom estrogenu w menopauzie przyczynia się do łatwiejszego rozwoju nadciśnienia, dyslipidemii i insulinoporności – czynników, które są dobrze udokumentowane w badaniach jako podnoszące ryzyko demencji i choroby Alzheimera.</li>



<li>Faktem jest również, że <strong>dieta i styl życia w równorzędnym stopniu co spadek estrogenu przyczyniają się do nadciśnienia, dyslipidemii i insulinooporności</strong>.</li>



<li>Menopauzalna i post menopauzalna bezsenność kobiet jest powszechna. Estrogen jest najskuteczniejszy w eliminacji objawów menopauzy, które utrudniają sen, lecz w pozostałych przypadkach nie działa jak pigułka nasenna, czyli nie likwiduje problemu bezsenności.</li>



<li>Kluczowe dla ograniczenia ryzyka chorób neurodegeneracyjnych jest utrzymanie prawidłowego poziomu lipidów i ciśnienia krwi oraz unikanie insulinooporności, niezależnie od tego czy zrobimy to z pomogą estrogenu w postacie HTM, czy nie.</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">W innych niż choroba Alzheimera rodzajach demencji udział kobiet i mężczyzn kształtuje się mniej więcej po równo, wiec argument estrogen-demencja raczej nie wytrzymuje uzasadnienia.</p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph">Gdyby to menopauza powodowała demencję u kobiet, czy wszystkie kobiety nie cierpiałyby na demencję, a przynajmniej większość?</p>
</blockquote>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph">U 20% kobiet w przyszłości rozwinie się demencja, a to oznacza, że u większości kobiet NIE rozwinie się demencja, a menopauzę przychodzimy wszystkie.</p>
</blockquote>



<p class="wp-block-paragraph">Dziś dzięki nauce wiemy, że mózg jest plastyczny, rozwija w menopauzie systemy kompensacyjne, po menopauzie „uczy się” pracować na oparach estrogenu angażując bardziej niż kiedyś (przed menopauzą) inne obszary mózgu. Nie bój się tego, że (z różnych powodów) nie stosujesz HTM, jeśli dbasz o siebie i kontrolujesz parametry zdrowia metabolicznego.</p>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Czy estrogen w postaci HTM chroni przed demencją i chorobą Alzheimera?</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Połączenie mózg-hormony to nowa dziedzina. Badania naukowe w tym kierunku ciągle się rozwijają ale jest dużo niewiadomych.  </p>



<p class="wp-block-paragraph">Większość badań, która przygląda się relacji estrogen-demencja-choroba Alzheimera to badania obserwacyjne, które mogą wskazywać na pewien trend ale nie można na ich podstawie wyciągnąć wniosków o związku przyczynowo – skutkowym i formułować zaleceń populacyjnych.  Te badania są potrzebne i ciekawe jednak dobrze, aby ich wyniki znalazły potwierdzenie w badaniach kontrolnych. Wyniki dostępnych badań obserwacyjnych są w tej mierze bardzo niejednorodne, mieszane i niejednoznaczne. To niestety sprzyja tzw. „cherry picking” co robi wielu influesnerów menopauzalnych, wybierając poszczególne badania, które pasują do promowanej narracji, pomijając te, które pokazują inne rezultaty.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Badania kontrolne, które znamy, których wiarygodność jest większa, zostały przeprowadzone kobietach po menopauzie. Brakuje badań gdzie stosowanie HTM rozpoczęto przed menopauzą, w perimenopauzie.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dostępne badania kontrolne wykorzystują różne rodzaje HTM, co utrudnia porównywanie wyników i wnioskowanie na ich podstawie. Czy estrogen + progestron dadzą takie same rezultaty jak tylko estrogen? I czy lepiej chroni przed demencją estrogen podawany drogą doustną, w plastrach, żelu? Tego nie wiemy.</p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph">Większość badań kontrolnych wykazała brak korzyści tj. poprawy funkcji poznawczych i pamięci w efekcie stosowania HTM.</p>
</blockquote>



<p class="wp-block-paragraph">Badanie WHI Memory Study prowadzone w latach1995-2002 wśród grupy kobiet 50-55 lat wykazało brak korzyści, jeśli chodzi o zmniejszenie ryzyka demencji.  U kobiet, które rozpoczęły terapie po 65 roku życia zanotowano zwiększone ryzyko demencji.</p>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Kto jednak zyska ochronę przed demencją dzięki HTM?</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Jak wynika z danych przedstawionych na dorocznym spotkaniu The Menopause Society 2023, uderzenia gorąca mogą być wczesnym wskaźnikiem choroby Alzheimera u kobiet w okresie menopauzy, zwłaszcza gdy występują podczas snu.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Objawy naczynioruchowe w menopauzie (uderzenia gorąca, nocne poty, zawroty głowy, palpitacje serca, zaburzenia snu) są powiązane z problemami z pamięcią oraz zmianami w strukturze i funkcjonowaniu mózgu w obszarach związanych z ryzykiem rozwoju demencji.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Naukowcy zaobserwowali mechanizm, dzięki któremu uderzenia gorąca i nocne poty mogą wpływać na rozwój demencji i innych chorób neurologicznych (np. udaru). Na podstawie tego badania nie można stwierdzić, że uderzenia gorąca i nocne poty powodują demencję. Jednak ich identyfikacja jako czynnika, który może się do rozwoju demencji przyczynić oznacza, że trzeba je leczyć zamiast „przeczekiwać” i traktować jedynie w kategoriach dokuczliwości utrudniającej codzienne funkcjonowanie. Coraz więcej badań wskazuje, że nieleczone objawy naczynioruchowe kobiet w menopauzie mogą powodować inne problemy zdrowotne w przyszłości.</p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph">Intensywne uderzenia gorąca, szczególnie w nocy mogą zwiększać ryzyko demencji ale z drugiej strony hormonalna terapia menopauzalna, która służy ich złagodzeniu jednocześnie zmniejsza to ryzyko. A zatem można pokusić się o stwierdzenie, że HTM w przypadku uderzeń gorąca i nocnych potów może odegrać rolę ochronną przed demencją.</p>
</blockquote>



<p class="wp-block-paragraph">Kolejną grupą, która może odnieść korzyści z HTM w odniesieniu do demencji i choroby Alzheimera są kobiety z wczesną i przedwczesną menopauzą.  </p>



<p class="wp-block-paragraph">Metaanaliza badań wykazała, że menopauza występującą w wieku 45 lat lub później to mniejsze ryzyko demencji niż menopauza przed 45 rokiem życia (niezależnie od tego, czy była naturalna czy medyczna).  </p>



<p class="wp-block-paragraph">Estrogen pełni rolę neuroprotekcyjną, dlatego jeśli go zabraknie zbyt wcześnie może to mieć wpływ na funkcjonowanie mózgu kobiety.  Wykazano, że terapia hormonalna stosowana na wczesnym etapie u kobiet z wczesną menopauzą pomaga zapobiegać zmniejszeniu aktywności kory przedczołowej: zjawisko to obserwuje się we wczesnej demencji.</p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph">Renomowane międzynarodowe towarzystwa menopauzalne zalecają stosowanie HTM w profilaktyce demencji u osób z przedwczesną menopauzą i pierwotną niewydolnością jajników oraz przyjmowanie hormonów do średniego wieku menopauzy.</p>
</blockquote>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Pytania, na które nie znamy odpowiedzi</strong></h2>



<ul class="wp-block-list">
<li>Czy estrogen w postaci HTM ma taki sam wpływ na mózg jak estrogen wytwarzany przez nasz organizm?</li>



<li>Czy jeśli kobieta latami cierpi na zaburzenia snu, chronicznie nie dosypia, to czy ten czynnik nie przyczyni się ewentualnego rozwoju demencji bardziej niż niski estrogen? Podobnie w przypadku nadciśnienie, dyslipidemiii i insulinooporności?</li>



<li>Wg. badań większa liczba uderzeń gorąca podczas snu jest powiązana ze zwiększonym ryzykiem choroby Alzheimera. Czy jeśli kobieta poradzi sobie z nimi za pomocą HTM lub innych preparatów np. roślinnych to czy w obydwu przypadkach wpływ na ryzyko demencji będzie takie samo?</li>



<li>Wczesna menopauza jest związana z większym ryzykiem wystąpienia demencji w późniejszym wieku. Z drugiej strony coraz częściej podkreśla się podłoże autoimmunologiczne występowania przedwczesnej menopauzy. Który z tych dwóch czynników odgrywa większą rolę w rozwoju demencji?</li>



<li>Stulatki z Okinawy to kobiety żyjące jeszcze długo po menopauzie i jednocześnie bez demencji, bez choroby Alzheimera. Nie stosują HTM. Jak im się udaje zachować sprawność umysłu bez podbicia estrogenu?</li>
</ul>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Zalecenia prestiżowych organizacji menopauzalnych odnośnie HTM i demencji</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">The Lancet (niezależne, prestiżowe, recenzowane, naukowe czasopismo medyczne o wysokich standardach) opublikował 31 lipca 2024 roku dokument „Zapobieganie demencji, interwencja i opieka: raport stałej Komisji Lancet za rok 2024” <em>(tłumaczenie własne)</em>, w którym czytamy „ Ogólnie nie jest jasny związek przyczynowo-skutkowy HTM i ryzyka demencji. Istnieją pewne dowody, że terapia wyłącznie estrogenowa, długi czas leczenia i starszy wiek w chwili rozpoczęcia HTM mogą się zwiększyć ryzyko demencji”. Ostatecznie <strong>The Lancet w swoim raporcie nie zaleca stosowania terapii hormonalnej w celu zapobiegania demencji.</strong> Terapia hormonalna jest doskonała w przypadku wielu problemów związanych z menopauzą ale jest zbyt wiele znaków zapytania, aby doradzać przyjmowanie estrogenów w celu zapobiegania chorobie.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Doktor Lisa Mosconi</strong>, naukowczyni specjalizujące się menopauzalnych mózgach, w swojej najnowszej książce The Menopause Brain pisze: „Na razie, w obliczu braku bardziej ostatecznych ustaleń, <strong>nie zaleca się stosowania HTM w celu zapobiegania lub leczenia zaburzeń funkcji poznawczych lub demencji</strong>” (2024).</p>



<p class="wp-block-paragraph">Wspólne stanowisko Brytyjskiego Towarzystwa Menopauzy, Królewskiego Kolegium Położników i Ginekologów oraz Towarzystwa Endokrynologicznego: „Należy zapewnić kobiety, że jest mało prawdopodobne, aby HTM zwiększała ryzyko demencji lub miała szkodliwy wpływ na funkcje poznawcze u kobiet rozpoczynających HTM przed 65 rokiem życia. Nie należy jednak rozpoczynać HTZ w celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia otępienia u kobiet w okresie menopauzy. Zalecenia krajowe i międzynarodowe nie zalecają stosowania HTM w pierwotnej lub wtórnej profilaktyce demencji. (2022)</p>



<p class="wp-block-paragraph">The Menopause Society: „Wobec braku bardziej ostatecznych ustaleń, nie zaleca się terapii hormonalnej w żadnym wieku w celu zapobiegania lub leczenia pogorszenia funkcji poznawczych lub demencji. (2022)</p>



<h2 class="wp-block-heading">PODSUMOWANIE</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Nie chodziło mi w tym wpisie o to, aby zniechęcić do HTM, absolutnie nie. Sama ją stosuję. Hormonalna terapia menopauzalna jest świetnym środkiem w leczeniu różnych, uciążliwych objawów menopauzy, pomaga chronić zdrowie kości, ułatwia dbanie o parametry metaboliczne.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Jednak HTM, estrogen nie jest sposobem na prewencję demencji. Sam estrogen nie chroni przed chorobą Alzheimera. Ważne jest aby to dobrze zrozumieć.  </p>



<p class="wp-block-paragraph">Promowanie przekazu „twój mózg potrzebuje estrogenu aby uciec przed demencją” &nbsp;utrwala przekonanie, że estrogen jest kluczem do ochrony mózgu. I chociaż nikt nie poddaje w wątpliwość znaczenia estrogenu dla prawidłowego funkcjonowania mózgu, to jak widać chociażby z mojego artykułu, tych kluczy mamy wiele i żaden z nich nie jest ważniejszy od innego.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Po drugie, hasła w stylu „potrzebujesz estrogenu, jeśli nie chcesz chorować na Alzheimera” odwracają uwagę od innych, dobrze udokumentowanych sposobów na dbanie o mózg, które są świetną prewencją chorób neurodegeneracyjnych: dieta w stylu śródziemnomorskim, dużo ruchu, budowa masy mięśniowej, dobry sen, umiejętne zarządzanie stresem, odstawienie alkoholu i palenia, rytm dnia zgodny z prawami natury, serdecznie relacje z ludźmi, stymulacja mózgu poprzez uczenie się nowych rzeczy, zdobywanie nowych doświadczeń, radość z małych rzeczy.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Na potrzeby artykułu wykorzystałam materiały i badania przestawione i omówione na corocznych zjazdach The Menopause Society 2023 i 2024</em>.</p>



<figure class="wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-2 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex">
<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://www.empik.com/menopauza-instrukcja-obslugi-anna-kopanczyk,p1520172008,ksiazka-p#ProductDescription"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="1024" data-id="10904" src="https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2024/09/na-bloga-1024x1024.jpg" alt="" class="wp-image-10904" srcset="https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2024/09/na-bloga-1024x1024.jpg 1024w, https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2024/09/na-bloga-980x980.jpg 980w, https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2024/09/na-bloga-480x480.jpg 480w" sizes="(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) and (max-width: 980px) 980px, (min-width: 981px) 1024px, 100vw" /></a></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://www.empik.com/menopauza-instrukcja-obslugi-anna-kopanczyk,p1520172008,ksiazka-p#ProductDescription"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="1024" data-id="10809" src="https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2024/09/menopauza-anna-kopanczyk-1024x1024.jpg" alt="" class="wp-image-10809" srcset="https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2024/09/menopauza-anna-kopanczyk-1024x1024.jpg 1024w, https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2024/09/menopauza-anna-kopanczyk-980x980.jpg 980w, https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2024/09/menopauza-anna-kopanczyk-480x480.jpg 480w" sizes="(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) and (max-width: 980px) 980px, (min-width: 981px) 1024px, 100vw" /></a></figure>
</figure>
  <div class="related-post grid">
        <div class="headline">Mogą zainteresować Cię również...</div>
    <div class="post-list ">

            <div class="item">
            <div class="thumb post_thumb">
    <a  title="Sprawny mózg będzie potrzebny jeszcze długo po 40ce i jak mu pomóc dietą?" href="https://dietapo40.pl/polifenole/?related_post_from=3494">

      <img loading="lazy" decoding="async" width="768" height="513" src="https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2019/03/Depositphotos_116873346_xl-2015-768x513.jpg" class="attachment-medium_large size-medium_large wp-post-image" alt="polifenole" srcset="https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2019/03/Depositphotos_116873346_xl-2015-768x513.jpg 768w, https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2019/03/Depositphotos_116873346_xl-2015-1000x668.jpg 1000w, https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2019/03/Depositphotos_116873346_xl-2015-300x200.jpg 300w, https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2019/03/Depositphotos_116873346_xl-2015-1024x684.jpg 1024w, https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2019/03/Depositphotos_116873346_xl-2015-1080x721.jpg 1080w, https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2019/03/Depositphotos_116873346_xl-2015-600x401.jpg 600w, https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2019/03/Depositphotos_116873346_xl-2015.jpg 1600w" sizes="(max-width: 768px) 100vw, 768px" />

    </a>
  </div>

  <a class="title post_title"  title="Sprawny mózg będzie potrzebny jeszcze długo po 40ce i jak mu pomóc dietą?" href="https://dietapo40.pl/polifenole/?related_post_from=3494">
        Sprawny mózg będzie potrzebny jeszcze długo po 40ce i jak mu pomóc dietą?  </a>

        </div>
              <div class="item">
            <div class="thumb post_thumb">
    <a  title="Ze zmarszczkami ci nie do twarzy? Postaw na witaminę C" href="https://dietapo40.pl/ze-zmarszczkami-ci-nie-do-twarzy-postaw-na-witamine-c/?related_post_from=3782">

      <img loading="lazy" decoding="async" width="768" height="589" src="https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2020/03/vitamin-c1-768x589.jpg" class="attachment-medium_large size-medium_large wp-post-image" alt="cytrusy" />

    </a>
  </div>

  <a class="title post_title"  title="Ze zmarszczkami ci nie do twarzy? Postaw na witaminę C" href="https://dietapo40.pl/ze-zmarszczkami-ci-nie-do-twarzy-postaw-na-witamine-c/?related_post_from=3782">
        Ze zmarszczkami ci nie do twarzy? Postaw na witaminę C  </a>

        </div>
              <div class="item">
            <div class="thumb post_thumb">
    <a  title="Chcesz powstrzymać zmarszczki i mieć dobry wzrok? Postaw na karotenoidy." href="https://dietapo40.pl/chcesz-powstrzymac-zmarszczki-i-miec-dobry-wzrok-postaw-na-karotenoidy/?related_post_from=3790">

      <img loading="lazy" decoding="async" width="768" height="644" src="https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2020/03/pomarancz-768x644.png" class="attachment-medium_large size-medium_large wp-post-image" alt="karotenoidy" srcset="https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2020/03/pomarancz-768x644.png 768w, https://dietapo40.pl/wp-content/uploads/2020/03/pomarancz-480x402.png 480w" sizes="(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) 768px, 100vw" />

    </a>
  </div>

  <a class="title post_title"  title="Chcesz powstrzymać zmarszczki i mieć dobry wzrok? Postaw na karotenoidy." href="https://dietapo40.pl/chcesz-powstrzymac-zmarszczki-i-miec-dobry-wzrok-postaw-na-karotenoidy/?related_post_from=3790">
        Chcesz powstrzymać zmarszczki i mieć dobry wzrok? Postaw na karotenoidy.  </a>

        </div>
      
  </div>

  <script>
      </script>
  <style>
    .related-post {}

    .related-post .post-list {
      text-align: left;
          }

    .related-post .post-list .item {
      margin: 10px;
      padding: 0px;
          }

    .related-post .headline {
      font-size: 18px !important;
      color: #999999 !important;
          }

    .related-post .post-list .item .post_thumb {
      max-height: 220px;
      margin: 10px 0px;
      padding: 0px;
      display: block;
          }

    .related-post .post-list .item .post_title {
      font-size: 16px;
      color: #3f3f3f;
      margin: 10px 0px;
      padding: 0px;
      display: block;
      text-decoration: none;
          }

    .related-post .post-list .item .post_excerpt {
      font-size: 13px;
      color: #3f3f3f;
      margin: 10px 0px;
      padding: 0px;
      display: block;
      text-decoration: none;
          }

    @media only screen and (min-width: 1024px) {
      .related-post .post-list .item {
        width: 30%;
      }
    }

    @media only screen and (min-width: 768px) and (max-width: 1023px) {
      .related-post .post-list .item {
        width: 90%;
      }
    }

    @media only screen and (min-width: 0px) and (max-width: 767px) {
      .related-post .post-list .item {
        width: 90%;
      }
    }

      </style>
    </div>
<p>Artykuł <a href="https://dietapo40.pl/czy-menopauza-powoduje-demencje-u-kobiet-i-czy-dzieki-htm-mozna-jej-uniknac/">Czy menopauza powoduje demencję u kobiet i czy dzięki HTM można jej uniknąć?</a> pochodzi z serwisu <a href="https://dietapo40.pl">Dieta po 40</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://dietapo40.pl/czy-menopauza-powoduje-demencje-u-kobiet-i-czy-dzieki-htm-mozna-jej-uniknac/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
